ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΕΣ ΩΟΘΗΚΕΣ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ

Το Σύνδρομο των Πολυκυστικών Ωοθηκών (ή αλλιώς αναφερόμενο ως Πολυκυστικές Ωοθήκες ή ΣΠΩ) είναι μια πολύπλοκη διαταραχή με επιπτώσεις τόσο στην ποιότητα της ζωής της γυναίκας όσο και στη γονιμότητά της. Είναι η συχνότερη ενδοκρινολογική πάθηση των γυναικών της αναπαραγωγικής ηλικίας, με ακόμα συχνότερη εμφάνισή του κατά τη διάρκεια της εφηβείας. Αποτελεί τη συχνότερη αιτία υπογονιμότητας και είναι καλύτερα να αντιμετωπίζεται από ειδικό στις πολυκυστικές ωοθήκες γυναικολόγο.

Το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών είναι μια πάθηση για την οποία δεν έχουν ακόμη πλήρως ξεκαθαριστεί τα αίτιά της. Έχουν ενοχοποιηθεί γενετικοί-γονιδιακοί, αλλά και περιβαλλοντικοί παράγοντες, καθώς και η μεταξύ τους αλληλεπίδραση.

Το κυριότερο χαρακτηριστικό του Συνδρόμου των Πολυκυστικών Ωοθηκών φαίνεται να είναι η αύξηση των «ανδρικών» ορμονών (των ανδρογόνων), που οδηγεί σε ακμή του δέρματος και σε αυξημένη τριχοφυΐα (δασυτριχισμός)). Ιδιαίτερα σημαντικά χαρακτηριστικά, με βάση τους ορισμούς του συνδρόμου, είναι η συνύπαρξη κύστεων στις ωοθήκες (παθολογική εικόνα ωοθηκών στο υπερηχογράφημα) ή/και  η αστάθεια στην συχνότητα εμφάνισης της «περιόδου».

Πολλές άλλες διαταραχές μπορεί να συνοδεύουν το Σύνδρομο Πολυκυστικων Ωοθηκών, όπως: η παχυσαρκία, ο σακχαρώδης διαβήτης, η αύξηση της χοληστερίνης και η υπέρταση, αλλά και πιο μακροχρόνιες επιπλοκές όπως  παθήσεις της καρδιάς και των αγγείων και ο καρκίνος του ενδομητρίου, που ευθύνονται και για την αυξημένη θνησιμότητα του συνδρόμου.

Είναι σημαντικό όμως να αναφέρουμε ότι υπάρχουν και σοβαρές ψυχολογικές επιπτώσεις, καθώς οι αλλαγές στην εμφάνιση, και ιδιαίτερα η αυξημένη τριχοφυΐα και η παχυσαρκία (κοσμητικά προβλήματα), οι διαταραχές του κύκλου και η ανικανότητα για αναπαραγωγή, προκαλούν αρνητικά συναισθήματα στη γυναίκα, η οποία χάνει την αυτοπεποίθηση και αυτoεκτίμησή της.

Οι Πολυκυστικές Ωοθήκες δεν έχουν την ίδια ακριβώς εμφάνιση σε όλες τις γυναίκες. Ακόμα και στην ίδια γυναίκα μπορεί να παρατηρηθούν μεταβολές στην εμφάνιση των συμπτωμάτων του συνδρόμου κατά τη διάρκεια της ζωής της.

Η σωστή ενημέρωση και η τακτική παρακολούθηση από τον ειδικό στις πολυκυστικές ωοθήκες γυναικολόγο είναι απαραίτητα στοιχεία της ορθής αντιμετώπισης και θεραπείας του Συνδρόμου Πολυκυστικών Ωοθηκών.

Δρ Παναγιώτης Χριστόπουλος
Μαιευτήρας Χειρουργός Γυναικολόγος
Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών με γνωστικό Αντικείμενο “Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών”

Συχνές Ερωτήσεις

1. Τι σημαίνει ο ιατρικός όρος “Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών”?

Αποτελεί το πλέον συνηθισμένο ορμονικό πρόβλημα στις νέες γυναίκες που βρίσκονται σε αναπαραγωγική ηλικία και μπορεί να επηρεάσει τον κύκλο τους, την γονιμότητά τους, την εξωτερική εμφάνιση καθώς και την φυσιολογική ορμονική ισορροπία. Το ποσοστό εμφάνισης του προβλήματος είναι περίπου 1 στις 7 γυναίκες.

Χαρακτηριστικά, οι πολυκυστικές ωοθήκες περιέχουν κάτω από την επιφάνεια τους, πολλές μικρές κύστες, με μέγεθος μέχρι 8-9 χιλ. Μέσα σε αυτές τις μικρές κύστες που είναι ωοθυλάκια, υπάρχουν ωάρια που λόγω των ορμονικών διαταραχών δεν εξελίσσονται ομαλά. Οι γυναίκες που έχουν μόνο εικόνα πολυκυστικών ωοθηκών στο υπερηχογράφημα δεν πάσχουν και απαραίτητα από σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών.

2. Ποια είναι τα συμπτώματα στην γυναίκα?

Τα συμπτώματα που μπορεί να παρουσιάζουν οι γυναίκες μεμονωμένα ή και να υπάρχουν συνδυαστικά, είναι τα παρακάτω:

  • Υπογονιμότητα
  • Ακανόνιστη περίοδος
  • Αυξημένη τριχοφυΐα σε πρόσωπο και σώμα
  • Ακμή και λιπαρότητα στο δέρμα
  • Παχυσαρκία με αυξημένο ποσοστό λίπους στην περιοχή της κοιλιάς
  • Σακχαρώδης διαβήτης
  • Συχνοί πόνοι στην κοιλιά
  • Έντονη τριχόπτωση
  • Γρήγορες εναλλαγές στην ψυχολογία, καθώς και κατάθλιψη
  • Αυξημένη χοληστερίνη και αρτηριακή πίεση
  • Προβλήματα κατά τον ύπνο, άπνοια και ροχαλητό

Συχνά σε μια γυναίκα μπορεί να συνυπάρχουν μέχρι 2 από τα παραπάνω, ενώ σε ελάχιστες περιπτώσεις μπορεί να εμφανίζονται ταυτόχρονα και περισσότερα.

3. Ποια είναι η αιτία που προκαλεί πολυκυστικές ωοθήκες?

Παρά το γεγονός ότι δεν είναι ακόμα απόλυτα γνωστός ο λόγος εμφάνισης του συνδρόμου, εντούτοις θεωρείται ότι υπάρχουν 2 σημαντικά αίτια:

Αυξημένη παραγωγή ινσουλίνης: Υπάρχει επίδραση της ινσουλίνης εκτός από την αύξηση του σωματικού βάρους και στις ωοθήκες. Με την αύξηση της ινσουλίνης, παράγονται περισσότερα ανδρογόνα ( «ανδρικού τύπου ορμόνες») που κυκλοφορούν στο αίμα, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται τα συμπτώματα του συνδρόμου. Επίσης μειώνεται η παραγωγή της πρωτεΐνης SHGB, η οποία μεταβολίζει και αδρανοποιεί τα ανδρογόνα.

Αύξηση της έκκρισης της ορμόνης LH από την υπόφυση. Η επίδρασή της στις ωοθήκες, τις οδηγεί στην έκκριση περισσότερων ανδρογόνων ενώ παράλληλα τα ωοθυλάκια αυξάνουν σε μέγεθος και γίνονται κυστικά.

4. Πως γίνεται η διάγνωση?

Είναι πολύ βασικό να ενημερώσει η γυναίκα έγκαιρα τον γυναικολόγος της για τα συμπτώματα που έχει διαπιστώσει. Ο γυναικολόγος από την στιγμή που θα αποκλείσει άλλα πιθανά αίτια πχ. διαταραχή θυρεοειδούς, θα ζητήσει συμπληρωματικές ορμονικές εξετάσεις. Θα γίνει έλεγχος της μεταβολικής λειτουργίας της γυναίκας καθώς και διακοιλιακό ή διακολπικό υπερηχογράφημα, ανάλογα με το αν υπάρχουν ή όχι σεξουαλικές επαφές.

5. Ποιες είναι οι επιπλοκές στις γυναίκες με το σύνδρομο?

Η μη σταθερή περίοδος και η απουσία ωορρηξίας έχει ως αποτέλεσμα άστατη αιμορραγία. Επίσης, προκαλεί προβλήματα σε διάφορα όργανα της γυναίκας. Μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα υπογονιμότητας και να μη μπορεί να μείνει εύκολα έγκυος. Επιπλέον, μπορεί να επιβαρύνει την υγεία της μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα και να καταλήξει σε προβλήματα από τα αγγεία της (πχ έμφραγμα ή εγκεφαλικό) ή σπανιότερα ακόμα μπορεί να προκαλέσει υπερπλασία ή καρκίνο. Για το λόγο αυτό, θα πρέπει οι πολυκυστικές ωοθήκες να αντιμετωπίζονται έγκαιρα και σε νεαρή ηλικία.

6. Επηρεάζεται και η γονιμότητα από τις πολυκυστικές ωοθήκες?

Τα προβλήματα δημιουργούνται από την έλλειψη ωορρηξίας. Αν γίνουν έστω και λίγες φορές, σε συνδυασμό με “γόνιμο” σύντροφο τότε μπορεί να υπάρξει εγκυμοσύνη. Το πρόβλημα είναι ότι οι γυναίκες δεν μπορούν εύκολα να υπολογίσουν ποιες είναι οι γόνιμες ημέρες. Στις περιπτώσεις αυτές η βοήθεια του γυναικολόγου είναι χρήσιμη. Αν όμως υπάρχει πλήρης απουσία ωορρηξίας, με πλήρη διακοπή της «περιόδου», τότε χρειάζεται απαραίτητα ιατρική υποβοήθηση.

7. Μπορεί να υπάρχουν προβλήματα σε μελλοντική εγκυμοσύνη?

Υπάρχει συσχέτιση των πολυκυστικών ωοθηκών και εγκυμοσύνης. Οι γυναίκες με το σύνδρομο παρουσιάζουν μεγαλύτερα ποσοστά αποβολών, πρόωρων τοκετών, υπέρτασης και διαβήτη κύησης. Για το λόγο αυτό και πρέπει να επισκεφτούν σύντομα κάποιο γυναικολόγο, με ειδικές γνώσεις πάνω στο θέμα, και να έχουν μαζί του μια στενή συνεργασία για σωστή παρακολούθηση.

8. Γίνεται να υπάρξει ρύθμιση της περιόδου?

Ο γυναικολόγος είναι ο κατεξοχήν αρμόδιος για να βοηθήσει την γυναίκα με πολυκυστικές ωοθήκες σε αυτό τον τομέα. Υπάρχει η ορμονική θεραπεία, συνήθως με αντισυλληπτικά χάπια, η οποία δρα τόσο στην ρύθμιση της περιόδου όσο και στην καταπολέμηση της έντονης τριχοφυΐας. Εκτός όμως από αυτά υπάρχουν και άλλοι τρόποι για να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες κάθε γυναίκας ξεχωριστά, καθώς και τα χαρακτηριστικά κάθε περίπτωσης.

9. Ποια είναι η θεραπεία του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών?

Στις γυναίκες που πάσχουν από το σύνδρομο, συνίσταται η αλλαγή στον καθημερινό τρόπο ζωής και τις συνήθειες της όπως για παράδειγμα στις διατροφικές συνήθειες και την άσκηση.

Υπάρχει επίσης και η φαρμακευτική αγωγή, η οποία δεν δίνει οριστική θεραπεία, αλλά μπορεί να αντιμετωπίσει με επιτυχία τα συμπτώματα του συνδρόμου. Ο φόβος που άφορα τις συγκεκριμένες θεραπείες σχετικά με το σωματικό βάρος ή άλλες επιπλοκές, δεν ισχύει με τα καινούργια φάρμακα που κυκλοφορούν σήμερα.

Σήμερα, στην καταπολέμηση των πολυκυστικών ωοθηκών χρησιμοποιείται ακόμα και η χειρουργική οδός. Η σύγχρονη τεχνική λέγεται λαπαροσκοπικό “drilling” των ωοθηκών και έχει πολύ καλή αποτελεσματικότητα.

Σήμερα, με σύγχρονες γνώσεις και θεραπείες μπορούμε να αντιμετωπίσουμε με αποτελεσματικότητα το Σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών, αποφεύγοντας τα συμπτώματα και τις επιπλοκές του.