Η αντιμετώπιση της υπογονιμότητας των γυναικών με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών έχει πολλές πλευρές και εναλλακτικές.

ΚΙΤΡΙΚΗ ΚΛΟΜΙΦΑΙΝΗ

Είναι ένα φάρμακο που αποτελεί θεμέλιο για τη θεραπεία του συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών και την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων κυρίως σε γυναίκες χωρίς ωοθυλακιορρηξία και με διαταραγμένο κύκλο. Η θεραπεία διαρκεί για λίγες μόνο μέρες στην αρχή κάθε κύκλου και περίπου μία βδομάδα μετά το τέλος της θεραπείας αναμένεται ωοθυλακιορρηξία, περίπου στο 80% των ασθενών.

Οι μισές περίπου από τις ασθενείς θα επιτύχουν εγκυμοσύνη και ένα σημαντικό ποσοστό θα φτάσει στη γέννηση ενός νεογνού. Η πλειοψηφία των κυήσεων προκύπτουν κατά τους τρεις πρώτους κύκλους θεραπείας, ενώ κάποιες επιπλέον εγκυμοσύνες επιτυγχάνονται μέσα στους έξι πρώτους μήνες θεραπείας. Η πολύδυμη κύηση εμφανίζεται σε ποσοστό περίπου 10%.

Η θεραπεία με κιτρική κλομιφαίνη συνδυάζεται και με άλλα φάρμακα, προσδοκώντας καλύτερα αποτελέσματα, είτε ορμονικά φάρμακα είτε φάρμακα που σχετίζονται με το μεταβολισμό της γλυκόζης.

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες της κιτρικής κλομιφαίνης είναι σχετικά λίγες και μπορεί να παρατηρηθεί μείωση της παραγωγής τραχηλικής βλέννας, εξάψεις, γαστρεντερικές διαταραχές, κεφαλαλγίες, ευαισθησία στο φως και διαταραχές της όρασης.

ΓΟΝΑΔΟΤΡΟΠΙΝΕΣ

Οι κάποιες ορμόνες του εγκεφάλου (LH και FSH), παίζουν πρωταρχικό ρόλο στο φυσιολογικό κύκλο της γυναίκας. Είναι υπεύθυνες για την ανάπτυξη, ωρίμανση του ωοθυλακίου και την ωοθυλακιορρηξία, με απελευθέρωση του ωαρίου.

Σήμερα, οι ορμόνες αυτές υπάρχουν σε φαρμακευτικά σκευάσματα και χρησιμοποιούνται για τη διέγερση και  την ωρίμανση του ωοθυλακίου κατά τη φυσιολογική πορεία του κύκλου.

Με τον κατάλληλο συνδυασμό δοσολογίας αλλά και σκευασμάτων επιτυγχάνεται ωοθυλακιορρηξία στη συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών.

Πριν την έναρξη της αγωγής με γοναδοτροπίνες, είναι απαραίτητο να γίνουν: α) γυναικολογική εξέταση, β) ορμονολογικός έλεγχος και γ)  υπερηχογραφικός έλεγχος. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν και επιπλέον εξετάσεις.

Οι περισσότεροι κύκλοι παρακολουθούνται με υπερηχογράφημα για να προσδιοριστεί ο αριθμός και το μέγεθος των ωοθυλακίων που αναπτύσσονται και να αποφευχθεί η υπερδοσολογία, με επακόλουθο το σύνδρομο υπερδιέγερσης των ωοθηκών.

Οι γοναδοτροπίνες απευθύνονται σε ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται στην κιτρική κλομιφαίνη ή εμφανίζουν ανεπιθύμητες ενέργειες από τη χρήση της. Άλλες υποψήφιες για χρήση γοναδοτροπινών είναι οι ασθενείς που δεν έχουν επαρκή παραγωγή ορμονών από τον  εγκέφαλο.

Η συντριπτική πλειοψηφία των γυναικών που αντιμετωπίζονται με γοναδοτροπίνες θα έχουν ωοθυλακιορρηξία και ένα πολύ σημαντικό ποσοστό από αυτές, θα πετύχουν σύλληψη. Οι περισσότερες εγκυμοσύνες συμβαίνουν μέσα στους πρώτους 3-6 κύκλους θεραπείας.

Οι γυναίκες που δεν μπορούν να συλλάβουν παρά το γεγονός ότι έχουν ωοθυλακιορρηξία με τα φάρμακα αυτά, μπορούν να προχωρήσουν σε άλλες αναπαραγωγικές τεχνικές εξωσωματικής γονιμοποίησης, όπως IVF/ICSI, για την επίτευξη εγκυμοσύνης.

Ανεπιθύμητες δράσεις των γοναδοτροπινών μπορεί να είναι η ερυθρότητα και ο ήπιος πόνος στην περιοχή της ένεσης, αίσθημα βάρους, ήπια ναυτία, κεφαλαλγίες. Σοβαρή ανεπιθύμητη ενέργεια είναι το σύνδρομο υπερδιέγερσης ωοθηκών, που χαρακτηρίζεται από διόγκωση των ωοθηκών, ελεύθερο υγρό μέσα στην κοιλιά και γενικευμένο οίδημα. Συνήθως ξεκινά μια βδομάδα μετά την ωορρηξία κι υποχωρεί μόνο του λίγες μέρες ή εβδομάδες αργότερα. Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να έχουμε ναυτία, αύξηση του σωματικού βάρους και κατακράτηση υγρών που θα απαιτήσουν στενή παρακολούθηση και θεραπεία συνήθως ενδονοσοκομειακά. Με τη σωστή ρύθμιση της δοσολογίας και χρήση των σωστών φαρμάκων μειώνεται και ίσως εξαφανίζεται ο κίνδυνος. Έτσι, οι βαριές μορφές του συνδρόμου υπερδιέγερσης ωοθηκών, συμβαίνουν σε ποσοστό λιγότερο του 1%.